عبد الرحمن جامى
79
مرقع نى نامه جامى ( فارسى )
قلم و رقم استادان بزرگ كه از اصول فرهنگ خوشنويسى بوده است ، خطّاط ديگرى قلم بر قلم مير على ننهاده و كتيبهها همچنان خالى و نانوشته مانده است . در بازنويس متن عنوانها بر اساس ساير نسخهها نوشته شده است . 6 ) از نىنامه هم مانند ساير آثار جامى نسخههاى خطى نسبة متعدّد وجود دارد كه در فهرستنامهها و كتابشناسيها معرفى شده و بعضى از آنها از نمونههاى ارزشمند خوشنويسى و هنر كتابآرايى به شمار مىآيد . نىنامه با عنوانهاى رسالهء نائيه و شرح دو بيت مثنوى ، كه در منابع قديم اين عنوانها در رديف نىنامه بر آن اطلاق مىشده ، چند بار در ايران و افغانستان به چاپ و تجديد چاپ رسيده است . « 1 » در اين چاپها تصحيح متن به رويّهء قديم بر مدار ذوق و سليقهء مصحّح بدون رعايت اصول و روشهاى فنّى است و حتى به ذكر مشخّصات نسخهها توجّه نشده است . ظاهرا مبناى چاپهاى سابق متنى از نىنامه است كه با اشعة اللّمعات و چندين رسالهء ديگر از جامى در سال 1353 ه چاپ سنگى شده است . ديگر دستنويسهاى مقابله شده با متن مرقّع نىنامه م : نسخهء نىنامه در كليّات جامى به شمارهء 4795 در كتابخانه ملّى ملك ، تهران . اين مجموعه در واقع كليّات به مفهوم متعارف آن در كتابشناسى سنّتى نيست . كليّات عنوانى است كه در فهرست كتابخانه به آن داده شده است . اين مجموعه شامل تعدادى از آثار و رسالههاى جامى است . هيچيك از آنها ترقيمه ندارد و كتابت سراسر مجموعه همزمان و به يك خط نيست . در پايان نقد النّصوص عدد 895 نهاده شده كه فهرستنويسان به سهو آن را تاريخ كتابت همهء مجموعه انگاشتهاند . چ : اين نسخه از نىنامه ضمن مجموعهاى است شامل چند رساله از جامى كه در چين به سبك خوشنويسى ايرانى - چينى كتابت شده است . از قرائن نسخهشناسى و مفاد چندين يادداشت مناسبتى به زبان و خط چينى و شياارجينگ و تعليقه و مهر تمليك به تاريخهاى مختلف برمىآيد كه اين مجموعه نزديك به اواخر قرن دهم در شرق چين كتابت شده باشد . نسخههاى خطى نوشته شده در چين غالبا معتبر و مورد اعتماد است ، زيرا به استثناء بعضى از تصحيفهاى قابل حدس تحريفات ناشى از تأثير و تداخل سبكهاى دورهاى و تصرّفات ذوقى و سليقگى كاتبان در آنها راه نيافته است . چنان كه در
--> ( 1 ) فهرست كتب مطبوع افغانستان ( كابل ، 1344 ) ، ص 64 .